H Λαρνακα ειναι Μια πόλη ζωντανή που, ενώ αλλάζει και εξελίσσεται, διατηρεί, σε αντίσταση των καιρών, µια αυθεντικότητα και µια γραφικότητα που δύσκολα συναντάς.
Κείμενο: Αντρέας Κάτσιης
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Μηνά
Κάθε φορά που επισκέπτοµαι τη Λάρνακα, αισθάνοµαι να µε κατακλύζει ένα έντονο αίσθηµα ελευθερίας και ευφορίας. Όλα είναι διαφορετικά εδώ: οι άνθρωποι της πόλης, η ιστορία της, η κουλτούρα της, τα γραφικά σοκάκια της, οι πεζόδροµοι και οι γειτονιές της, τα πάντα αναβλύζουν µια περίεργη γοητεία.
Περπατώ κατά µήκος της Ζήνωνος Κιτιέως και το βλέµµα µου πέφτει σε ένα παλιό κουρείο. Στην είσοδο, ο κύριος Πανίκος στέκεται και παρακολουθεί τους περαστικούς. Μέσα στο κουρείο ο κύριος Σταύρος καθαρίζει τα ψαλίδια, τις χτένες και τα σύνεργα ξυρίσµατος. «Είµαστε εδώ πάνω από 40 χρόνια. Ξεκινήσαµε κάπου στα είκοσι αυτή τη δουλειά και δες µας, συνεχίζουµε ακόµη», µου λέει µε χαµόγελο ο κύριος Πανίκος. Τα τελευταία χρόνια, έχουν αλλάξει πολλά στην περιοχή, όπως µου εξηγούν. Έχει αναβαθµιστεί και έχουν ανοίξει καινούργια µαγαζιά. Πολύς κόσµος περνά από τη γειτονιά για να πιει τον καφέ του ή να τσιµπήσει κάτι. Μου προτείνουν να δοκιµάσω τα αλµυρά του Kapitanis, που βρίσκεται λίγο πιο κάτω από το δικό τους µαγαζί. Μια κλασική τυρόπιτα µε σησάµι κι ένα σοκολατούχο, όπως τότε στο δηµοτικό. Ένα πραγµατικό ταξίδι στο χρόνο... Έτσι νιώθω όποτε επιστρέφω. Σαν να γυρίζω στο παρελθόν, σε µια Κύπρο που µπορεί να µην έχω ζήσει, αλλά γνωρίζω πολύ καλά από τις διηγήσεις των παππούδων µου.

O δηµοτικός µηχανικός του Δήµου Λάρνακας, Ανδρέας Καρακατσάνης, µε περιµένει έξω από τη νέα Δηµοτική Αγορά – ένα πραγµατικό στολίδι, που φαίνεται πως άξιζε την αναµονή µέχρι την ολοκλήρωσή του. Ο φουτουριστικός σχεδιασµός της την κάνει εκ πρώτης όψεως να µοιάζει αταίριαστη µε την παραδοσιακή αισθητική της γύρω περιοχής, κι όµως, κατά έναν παράξενο τρόπο, δένει απόλυτα µε τον περιβάλλοντα χώρο. Ο συνοµιλητής µου συµφωνεί: «Θεωρώ πως είναι από τα πιο εµβληµατικά έργα που έγιναν στη Λάρνακα τα τελευταία χρόνια. Από την ηµέρα των εγκαινίων έως και σήµερα, σχεδόν ένα µήνα µετά την αποπεράτωσή της, η Αγορά είναι συνεχώς γεµάτη κόσµο. Όχι µόνο τις καθηµερινές, αλλά και τα Σάββατα που έχουµε τη λαϊκή αγορά στον εξωτερικό χώρο. Ουσιαστικά, όλη αυτή η προσπάθεια έγινε για να συγκεντρωθούν όλοι οι ντόπιοι παραγωγοί κάτω από την ίδια στέγη και οι επισκέπτες να µπορούν να βρίσκουν εύκολα όλα τα προϊόντα του τόπου µας». Όπου κι αν κοιτάξετε, θα βρείτε και κάτι κυπριακό: γαλακτοκοµικά, φρούτα, λαχανικά, γλυκά, αλλά και χειροποίητες κατασκευές. Σύντοµα, στον επάνω όροφο της Αγοράς θα λειτουργήσουν και δύο εστιατόρια, ενώ από το roof garden µπορείτε να απολαύσετε απρόσκοπτη θέα προς τη θάλασσα, την ιστορική εκκλησία του Αγίου Λαζάρου και την προσφάτως αναπλασµένη Πλατεία Ζουχούρι. Εκεί είναι και η επόµενη στάση µου. Ένα υποβαθµισµένο ιστορικό µνηµείο που αναδείχθηκε, δηµιουργώντας µια πλατεία στο κέντρο της πόλης, λίγα µόλις µέτρα από τη θάλασσα. Ένας χώρος που, εκτός από βόλτα, θα προσφέρει σύντοµα street food επιλογές αλλά και διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις από ντόπιους καλλιτέχνες, µουσικούς και συγκροτήµατα.

ΙΔΑΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΓΙΑ ΒΟΛΤΑ
Η Λάρνακα είναι ίσως η µοναδική πόλη της Κύπρου που µπορείτε να την περπατήσετε χωρίς ιδιαίτερο βαθµό δυσκολίας. Με υψόµετρο που δεν ξεπερνά τα 20 µέτρα και µε το κέντρο της να απλώνεται σε µία ακτίνα 700 περίπου µέτρων, αποτελεί ιδανική επιλογή για βόλτες ή ποδήλατο. Δυστυχώς, η ώρα δεν είναι κατάλληλη για ποδήλατο, οπότε συνεχίζω µε τα πόδια.
Στάση για καφέ στην υπέροχη αυλή του Πολυχώρου Δηµιουργικότητας και Πολιτισµού (πρώην Λέσχη Λάρνακας), ένα από τα σηµαντικότερα οικοδοµήµατα, το οποίο αναπαλαιώθηκε και πλέον διαθέτει µια υπέροχη αυλή για καφέ και σνακ. Παρότι βρίσκεται στο κέντρο, θα έχετε την αίσθηση πως είστε κάπου απόµερα, ήσυχα και εξοχικά. Στον επάνω όροφο, µπορείτε να επισκεφθείτε τη µόνιµη έκθεση ζωγραφικής που φιλοξενείται στην γκαλερί και να θαυµάσετε έργα Κύπριων και ξένων ζωγράφων.
Διασχίζω την οδό Ερµού και παρατηρώ πόσο ωραία κατάφεραν να αναβαθµίσουν την περιοχή, χωρίς να αλλοιώσουν το χαρακτήρα της. Πόσο αρµονικά πέτυχαν να συνδυάσουν τη µοντέρνα αισθητική των cafés και των εστιατορίων µε τα παλιά αρχοντικά και τα κτίρια, στα οποία σήµερα στεγάζονται καταστήµατα και επιχειρήσεις εστίασης, χωρίς το ένα να παρεµβαίνει αισθητικά και αρχιτεκτονικά στο άλλο. O σχεδιασµός του κέντρου βασίστηκε στην ανάγκη για ελεύθερη διέλευση πεζών και οχηµάτων στον ίδιο χώρο, χωρίς το ένα να εµποδίζει το άλλο. Τα Σαββατοκύριακα οι δρόµοι κλείνουν, ώστε οι επισκέπτες να µπορούν να περπατούν ανέµελα και οι καταστηµατάρχες να βγάζουν έξω τα τραπεζάκια τους, δηµιουργώντας µια µεγάλη κοινόχρηστη αυλή.

Οι ντόπιοι λένε πως στο Paul’s Coffee Roasters υπάρχει η καλύτερη αυλή της Λάρνακας – και δεν έχουν άδικο. Μια εσωτερική αυλή γεµάτη φυτά, δέντρα και ζώα, καθώς στο µαγαζί τα κατοικίδιά σας είναι καλοδεχούµενα. Στον απέναντι πεζόδροµο, ένας καλοβαλµένος κύριος παίζει στο ακορντεόν ένα παλιό βαλς. Στέκοµαι και τον χαζεύω, µου χαµογελάει. Παίρνω ένα ζεστό σάντουιτς µε απ’ όλα από το καφενείο του Τάκη και συνεχίζω τη διαδροµή µου. Κάθε τοίχος και ένα έργο τέχνης, κάθε στενό και µία γκαλερί. Ποτέ µέχρι σήµερα δεν είχα προσέξει πόσες γκαλερί έχει η Λάρνακα. Συνεχίζω να περπατώ. Στην Πλατεία Αγίου Λαζάρου, το Lazaris Bakery σταθερά γεµάτο µε κόσµο που απολαµβάνει τον καφέ και το φαγητό του. Είναι από τις λίγες φορές που η εκκλησία είναι σχεδόν άδεια. Πάντα αισθάνοµαι το ίδιο δέος. Ένα ζωντανό µουσείο που σε σαγηνεύει µε την οµορφιά και την ιερότητά του.
Κατεβαίνω παραλιακά, προς την Πιαλέ Πασά. Η αναβάθµιση του παραλιακού µετώπου συνοδεύεται και από βελτίωση των προσόψεων των σπιτιών της περιοχής. Όπως µου είχε αναφέρει λίγο πριν ο κύριος Καρακατσάνης, «θέλουµε να φτιάξουµε τις προσόψεις όπως ήταν τα παραδοσιακά κυπριακά σπίτια. Όταν ολοκληρωθεί το έργο, θα είναι το πρώτο πράγµα που θα βλέπει όποιος φτάνει στην Κύπρο µέσω Λάρνακας». Διασχίζοντας την τουρκοκυπριακή συνοικία, νιώθω πως ο χρόνος σταµάτησε στη δεκαετία του ’50. Σπίτια µε εσωτερικές αυλές, γιασεµιά που αγκαλιάζουν τις εξώπορτες, ασβεστωµένοι τοίχοι και γιαγιάδες καθισµένες σε περβάζια, να συζητούν φωναχτά τα νέα της ηµέρας. Λίγο πιο κάτω, παρατηρώ ότι έχουν ξεφυτρώσει νέα εστιατόρια και bars. Δίπλα ακριβώς από τη θάλασσα.
Αντίστοιχη αισθητική θα συναντήσετε και στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη. Μια γειτονιά που διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά της αναλλοίωτα από τη δεκαετία του ’60, µε τους καφενέδες και τα απάχικα µαγαζάκια µε σουβλάκι και σπιτικές σεφταλιές. Υπάρχει, µάλιστα, δροµολογηµένο project για πεζοδρόµηση της περιοχής, ώστε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην υπερεπισκεψιµότητα του κέντρου της πόλης.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ
Και µπορεί οι συνοικίες της πόλης να αποπνέουν µια ιδιαίτερη γοητεία, το παραλιακό µέτωπο είναι όµως το στοιχείο που δίνει στη Λάρνακα το κάτι διαφορετικό. Με µία έκταση που ξεπερνά τα 17 χιλιόµετρα και φτάνει µέχρι την περιοχή των Περβολιών, οι επιλογές είναι αρκετές, είτε ψάχνετε για κάτι πιο κοσµικό είτε για κάτι πιο ήσυχο και απόµερο, χωρίς να χρειαστεί να βγείτε εκτός πόλης.
Επιπρόσθετα, η ανάπλαση του ανατολικού παραλιακού µετώπου της πόλης, µετά τη µετακίνηση των δεξαµενών πετρελαίου, προβλέπεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς πέρα από τις ιδιωτικές αναπτύξεις που αναµένεται να ανεγερθούν, το κράτος, σε συνεργασία µε τις τοπικές Αρχές, σχεδιάζει την κατασκευή επίχωσης 3 περίπου χιλιοµέτρων, η οποία θα εκτείνεται 60 µέτρα προς το θάλασσα. Σε αντίθεση µε άλλες αντίστοιχες αναπτύξεις, θα καταλήγει σε µία καινούργια παραλία, ανοιχτή για το κοινό, µε όλες τις απαραίτητες υποδοµές και υπηρεσίες.
Κάθοµαι σε ένα παγκάκι στην πλατεία έξω από τη Δηµοτική Πινακοθήκη της πόλης και χάνοµαι στον ορίζοντα της θάλασσας που απλώνεται µπροστά µου. Σκέφτοµαι πως, την επόµενη φορά που θα ξαναέρθω, θέλω να κάνω αυτές τις διαδροµές πάνω σε ένα ποδήλατο.