ενα μνημειο Πιστης και ιστοριας

A Monument to Faith and History

Το Μοναστήρι της Αγίας Νάπας, το πιο εµβληµατικό µνηµείο της, αποπνέει γνήσια µεσαιωνική ατµόσφαιρα και ισοδυναµεί µε όαση γαλήνης.

Κείμενο: Χαράλαμπος Νικόπουλος

Σε απόσταση αναπνοής από την ολοζώντανη Πλατεία Αγίας Νάπας, και λίγο έξω από το λιµάνι της, στέκει αγέρωχο το οµώνυµο µεσαιωνικό Μοναστήρι. Ένα µέρος µε ξεχωριστή ενέργεια, που προσφέρει ένα κατανυκτικό ταξίδι πίσω στο χρόνο, µία Μονή που προσελκύει όχι µόνο πιστούς αλλά και λάτρεις των αρχαίων µνηµείων.

Αφιερωµένο στην Παναγία των Δασών (από την αρχαία ελληνική λέξη «νάπη», που σηµαίνει δασωµένη κοιλάδα), χτίστηκε γύρω στο 1500 µ.Χ., όταν η Κύπρος ήταν υπό ενετική κυριαρχία, σε µια ειδυλλιακή περιοχή µε καταπράσινο φαράγγι, πηγές, αγριόχοιρους και ελάφια. Εκεί, σε µια µεγάλη σπηλιά, βρέθηκε –ενδεχοµένως κατά το 13ο αιώνα– µια εικόνα της Θεοτόκου, που πιθανολογείται ότι είχε τοποθετηθεί κατά την περίοδο της εικονοµαχίας (7ος-8ος αιώνας µ.Χ.), ώστε να διασωθεί από το µένος των αιρετικών. Η ανεύρεσή της είχε αποτέλεσµα να δηµιουργηθεί ένα προσκύνηµα για τους χριστιανούς της νοτιοανατολικής πλευράς του νησιού· ένας τόπος ιερός, όπου συνέρρεαν οι πιστοί για να ζητήσουν τη θαυµατουργή επέµβαση της Παναγίας στη ζωή τους – κάτι που συµβαίνει µέχρι και σήµερα.

Το Μοναστήρι λειτούργησε αρχικά ως γυναικείο, καθώς εικάζεται ότι η ανέγερσή του έγινε από µια Ενετή, αριστοκρατικής καταγωγής, η οποία είχε καταφύγει εκεί, διότι οι γονείς της δεν επέτρεπαν το γάµο της µε ένα φτωχό αγρότη. Η υπόθεση αυτή ενισχύεται και από την ύπαρξη λατινικού παρεκκλησιού, παρότι το καθολικό του Μοναστηριού (ο κυρίως ναός) ακολουθούσε πάντοτε το ορθόδοξο δόγµα. Η πλούσια Ενετή έχτισε µε δικά της χρήµατα την εκκλησία, τα κελιά, την κεντρική κρήνη, έναν αλευρόµυλο, αλλά και το χαρακτηριστικό πέτρινο θολωτό µνηµείο που βρίσκεται στον περίβολο, το οποίο αποτέλεσε και την τελευταία της κατοικία.

Αργότερα και σίγουρα µετά το 1650, η σύνθεση του Μοναστηριού µεταβλήθηκε σε αντρική. Παρά τη µεγάλη έκτασή του, ο αριθµός των µοναχών ήταν µικρός – όχι και τόσο παράξενο, αν αναλογιστούµε ότι ήταν η περίοδος της οθωµανικής κατοχής. Το 1821, µε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης ακολούθησαν σφαγές και το Μοναστήρι ερηµώθηκε. Από το 1878 και µετά, κατά τη διάρκεια της βρετανικής κατοχής, λειτούργησε ως ενοριακό κέντρο, ενώ η αναστήλωσή του ξεκίνησε το 1950. Επί Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ προτάθηκε ως το καταλληλότερο, για να καταστεί Οικουµενικό Κέντρο Διασκέψεων των χριστιανικών οµολογιών. Το ίδιο συνέβη και από το 1978 µέχρι το 2006, όταν και αποτέλεσε χώρο συνάντησης των Χριστιανικών Εκκλησιών της Μέσης Ανατολής.

Στην αρχιτεκτονική του είναι εµφανή τα βενετσιάνικα στοιχεία (καµάρες, ηµικυκλικά τόξα, µεγάλα παράθυρα, ανάγλυφα οικόσηµα), ωστόσο συνυπάρχουν µε βυζαντινά κτίσµατα, αλλά και προσθήκες της µεταγενέστερης περιόδου. Αυτό που κάνει το µνηµείο µοναδικό είναι ότι είναι εξ ολοκλήρου χτισµένο µε πελεκητή τοπική πέτρα. Ένα τµήµα της εκκλησίας του είναι λαξευµένο στο βράχο όπου, σύµφωνα µε την παράδοση, βρέθηκε η εικόνα. Μια σπηλιά που ένας έµπειρος αρχιτέκτονας θα µπορούσε αµέσως να αντιληφθεί ότι η φύση ή ο Θεός όρισε, λόγω σχήµατος, να είναι εκκλησία.

Η κατάνυξη που νιώθει ο επισκέπτης είναι πραγµατικά ανεπανάληπτη, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τα άφθονα τάµατα των πιστών. Η αιτία και σηµείο αναφοράς όλων αυτών, η θαυµατουργή εικόνα που βρέθηκε στη σπηλιά από έναν κυνηγό και το σκύλο του, βρίσκεται πλέον στο τέµπλο της καινούργιας µεγάλης εκκλησίας του Μοναστηριού, που χτίστηκε το 1990, στη νοτιοδυτική πλευρά του και είναι επίσης αφιερωµένη στην Παρθένο Μαρία.

Η Μονή πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεµβρίου, ηµέρα γέννησης της Θεοτόκου. Διοργανώνονται επίσης και αρκετά φεστιβάλ και εκδηλώσεις, µε κορυφαίο όλων το καθιερωµένο πλέον Μεσαιωνικό Φεστιβάλ. Γίνεται κάθε φθινόπωρο και αποτελεί ένα ταξίδι στο ιπποτικό παρελθόν του νησιού, µε παραστάσεις, χορευτικά, εκθέσεις, εργαστήρια, σταυροφόρους, ακροβάτες, δράκους, µάγισσες, πριγκίπισσες και βασιλιάδες, µε φόντο ένα µνηµείο που θυµίζει ταινία εποχής.

«ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΡΙΚΗ ΣΥΚΟΜΟΥΡΙΑ»

Το Μοναστήρι ενέπνευσε και το µεγάλο Έλληνα ποιητή Γιώργο Σεφέρη, ο οποίος το επισκέφτηκε το 1953, δέκα χρόνια πριν αποσπάσει το Νόµπελ Λογοτεχνίας. Καθόλου τυχαία, η Αγία Νάπα είναι το µόνο τοπωνύµιο µε το οποίο τιτλοφόρησε δύο ποιήµατά του (περιλαµβάνονται στα «Ηµερολόγια καταστρώµατος, Γ΄»): «Αγιάναπα, α΄», «Αγιάναπα, β΄». Παρότι δεν αναφέρεται ευθέως στο Μοναστήρι, ο µεγάλος ποιητής κάνει λόγο για την πανύψηλη συκοµουριά (Ficus sycomorus) που δεσπόζει στη νότια πύλη του εδώ και πάνω από έξι αιώνες. Εκεί, κάτω από αυτό το πολυφωτογραφηµένο θαύµα της φύσης, οι επισκέπτες ξαποσταίνουν απολαµβάνοντας τη δύναµη της πίστης και εξερευνώντας τα ίχνη της Ιστορίας…

Σχόλια
Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.
Προσθήκη σχολίου

* Υποδεικνύει ένα απαιτούμενο πεδίο

Αποδεκτές μορφές: mp4,mov,png,jpg,gif

Συμφωνώ με την αποθήκευση και επεξεργασία των δεδομένων που παρέχονται στο παρόν έντυπο σύμφωνα με τις οδηγίες που ορίζονται στην Πολιτική Απορρήτου της παρούσας ιστοσελίδας.

Επιβεβαιώστε την συγκατάθεση σας