Στην πολη της ιστιοπλοιας
Κείμενο: Ανδρέας Κατσιής / Φωτογραφίες: Παναγιώτης Μηνά, Ναυτικός Όμιλος Λεμεσού
Από τα πρώτα σκάφη που διέσχιζαν τα νερά της Λεμεσού τη δεκαετία του ’50 μέχρι το Ολυμπιακό μετάλλιο του Παύλου Κοντίδη, το 2012, η πόλη που γέννησε την κυπριακή ιστιοπλοΐα γράφει τη δική της πορεία.
Η Λεµεσός ξέρει τη θάλασσα καλά. Τη βλέπει, την ακούει, τη µυρίζει, τη νιώθει. Στους δρόµους της φυσά συχνά ένας άνεµος που φέρνει πάντα κάτι µαζί του: µια ανάµνηση, µια ιστορία, ένα βλέµµα στραµµένο στο νερό. Εδώ, η ιστιοπλοΐα δεν είναι απλώς ένα άθληµα· είναι ο τρόπος µε τον οποίο η πόλη εκφράζεται. Όταν σηκώνεται ο αέρας, σηκώνει µαζί του και την ψυχή των Λεµεσιανών. Και πάνω στο ρεύµα αυτό, ταξιδεύει η µνήµη – αµέτρητα σκάφη και µετάλλια που φεγγίζουν στο φως. Ανάµεσα σε παιδιά, που µαθαίνουν να στρίβουν µε τον άνεµο, και σε µεγαλύτερους, που δεν τον χόρτασαν ποτέ, υπάρχει ένα όνοµα που όλοι αναγνωρίζουν. Ένας µύθος – όχι γιατί ανήκει στο χθες, αλλά γιατί χάραξε το δρόµο προς το αύριο. Ο Παύλος Κοντίδης.

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΜΙΛΑΕΙ ΜΕ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ
Όση ώρα τον περιµένουµε να έρθει στον Ναυτικό Όµιλο Λεµεσού (ΝΟΛ) για τη φωτογράφηση και την κουβέντα µας, τρία παιδιά µε ρωτούν κάθε πέντε λεπτά: «Πού είναι ο Παύλος; Θα βγάλουµε φωτογραφίες; Θα µπορέσουµε να τον ρωτήσουµε για την ιστιοπλοΐα;». Φτάνει όταν έχουν πλέον τελειώσει το µάθηµά τους και χαλαρώνουν στην παραλία µε µια µπάλα. Μόλις τον βλέπουν, τρέχουν κατά πάνω του, «βοµβαρδίζοντάς» τον µε ερωτήσεις. Εκείνος, καθισµένος ανάµεσά τους, τα ακούει µε υποµονή, τους απαντάει ήρεµα και τα ρωτάει για τις δικές τους εµπειρίες.
Παιδί της Λεµεσού, ξεκίνησε να κυνηγά τον άνεµο όταν ήταν µόλις έξι ετών. Θυµάται πως την πρώτη του µέρα στη θάλασσα δεν είχε καθόλου αέρα. Κι όµως, η εµπειρία εκείνη τον σηµάδεψε: το ίδιο βράδυ, όταν έπεσε για ύπνο, ένιωθε ακόµη στο σώµα του το ανεπαίσθητο λίκνισµα του κύµατος. Κάτι µέσα του είχε ήδη δέσει µε το νερό. Και δεν λύθηκε ποτέ.

Ακολούθησαν τοπικοί αγώνες, απογεύµατα γεµάτα προπόνηση, πρωινά µε ξυπνήµατα πριν ακόµη χαράξει. Υπήρχαν στιγµές απογοήτευσης και κούραση, όµως ποτέ δεν σκέφτηκε στιγµή να τα παρατήσει. Σιγά σιγά, το παιδικό όνειρο µεταµορφωνόταν σε στόχο και ο στόχος σε καθηµερινή δέσµευση. Το 2012, στους Ολυµπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, ήρθε η επιβεβαίωση µαζί µε την επιβράβευση. Ο Παύλος ανέβηκε στο βάθρο, κατακτώντας το αργυρό µετάλλιο στην κατηγορία Laser – το πρώτο ολυµπιακό µετάλλιο στην ιστορία της Κύπρου στην ιστιοπλοΐα. «Ένας από τους βασικούς στόχους που είχα, µεγαλώνοντας –και που µε πείσµωνε ώστε να γίνοµαι καλύτερος και να προοδεύω στο άθληµά µου–, ήταν να πετύχω την αναγνώριση του αθλήµατος σε τέτοιο βαθµό, ώστε όλοι να γνωρίζουν τι ακριβώς είναι αυτό που κάνουµε. Θυµάµαι, όταν ήµουν µικρός και έλεγα ότι κάνω ιστιοπλοΐα, αρκετοί δεν ήξεραν καν τι είναι. Σήµερα αυτό δεν ισχύει. Και το θεωρώ προσωπική νίκη – ίσως ένα από τα σηµαντικότερα επιτεύγµατά µου».
Η ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΓΕΝΝΑΕΙ ΙΣΤΙΟΠΛΟΟΥΣ
Η ιστορία του Παύλου, ίσως, να µην είχε πάρει την ίδια µορφή αλλού, γιατί η Λεµεσός δεν είναι απλώς µια πόλη δίπλα στη θάλασσα· είναι µια πόλη που αναπνέει µαζί της.

Πριν αποκτήσει εγκαταστάσεις, προγράµµατα και διοργανώσεις, η ιστιοπλοΐα στη Λεµεσό ξεκίνησε ως ροµαντική ιδέα. Η ιστορία της αρχίζει µε λίγους τολµηρούς λάτρεις της θάλασσας, που τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 έβγαιναν στα ανοιχτά µε σκάφη που είχαν φτιάξει µόνοι τους. Δεν υπήρχε GPS, δεν υπήρχαν µαθήµατα, ούτε τεχνική υποστήριξη. Υπήρχε µόνο η περιέργεια, η τόλµη και η ανάγκη να δουν τον κόσµο αλλιώς.
Το 1962, 17 οραµατιστές ίδρυσαν τον Ναυτικό Όµιλο Λεµεσού. Ήταν η αρχή ενός νέου κεφαλαίου. Η πόλη αποκτούσε επιτέλους το δικό της πυρήνα ιστιοπλοΐας, ένα χώρο που σύντοµα θα γινόταν φυτώριο αθλητών και σηµείο αναφοράς για όλη την Κύπρο. Από τα πρώτα του χρόνια, ο Όµιλος πίστεψε στις δυνατότητες του αθλήµατος και επένδυσε στην ανάπτυξή του.
Η πορεία δεν σταµάτησε εκεί. Μετά το 1974, όταν ο Ναυτικός Όµιλος Αµµοχώστου και ο Ναυτικός Όµιλος Κερύνειας µεταφέρθηκαν στη Λεµεσό, το ναυταθλητικό παζλ της πόλης ολοκληρώθηκε. Το παλιό λιµάνι, ο µόλος και η προκυµαία έγιναν φυσικά σηµεία συνάντησης για ανθρώπους που αναζητούσαν την ελευθερία της θάλασσας. Και η ιστιοπλοΐα εξελίχθηκε από χόµπι σε κοινή κουλτούρα.

Ονόµατα όπως ο Ανδρέας Καζαµίας µε τις διακρίσεις του στην κατηγορία Finn, ο Νεόφυτος Αβραάµ, η Μυρτώ Κωνσταντίνου, η Αντιγόνη Παπαδοπούλου και πολλοί άλλοι δηµιούργησαν ένα πάνθεον ιστιοπλοϊκών µορφών, αποδεικνύοντας πως η ιστιοπλοΐα δεν είναι µόνο κόπος – είναι διάρκεια και ψυχή.
Η καθιέρωση ήρθε µε τον καιρό. Η νέα χιλιετία βρήκε τους Οµίλους πιο δυνατούς, µε αγωνιστικά τµήµατα, διεθνή συµµετοχή και, κυρίως, σταθερή παρουσία στο παγκόσµιο ιστιοπλοϊκό καλεντάρι. Το 2013, ένα χρόνο µετά το ολυµπιακό µετάλλιο του Παύλου Κοντίδη, η Λεµεσός φιλοξένησε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθληµα Laser 4.7 µε συµµετοχές από 35 χώρες.
Η ΣΚΥΤΑΛΗ ΠΕΡΝΑ ΣΤΟΥΣ ΕΠΟΜΕΝΟΥΣ
Σήµερα, η πόλη είναι σηµείο αναφοράς για αθλητές και λάτρεις της ιστιοπλοΐας. Οι Ναυτικοί Όµιλοί της λειτουργούν σε σταθερή βάση, µε σχολές για παιδιά, αγωνιστικά τµήµατα και τακτική παρουσία σε διεθνείς αγώνες.
Παράλληλα, µεγάλες διοργανώσεις όπως το Limassol Nautical Week, το Cyprus Sailing Championship και το Mediterranean Cup εξελίσσονται σε θεσµούς, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες και συµµετέχοντες, από την Κύπρο και το εξωτερικό. Και κάθε φορά που φυσάει, η θάλασσα γεµίζει µε σκάφη Optimist, Laser, 420 και 470. Επαγγελµατίες που προπονούνται, ερασιτέχνες που δοκιµάζουν τις δυνάµεις τους και παιδιά που ξεκινούν τώρα. Ανάµεσά τους, κι εκείνα που µεγαλώνουν έχοντας ως ίνδαλµα τον Παύλο Κοντίδη. Ένα παιδί που, τη δεκαετία του ’90, ξεκίνησε από την ίδια αφετηρία. «Φυσικά και έχουµε να διανύσουµε χιλιόµετρα µέχρι να χτιστεί µια συµπαγής κουλτούρα γύρω από την ιστιοπλοΐα και, γενικά, τα ναυτικά αθλήµατα. Ωστόσο, ο δρόµος έχει ανοίξει – και είµαι ιδιαίτερα περήφανος για αυτό».

Ο ίδιος έχει ήδη ανακοινώσει ότι οι Ολυµπιακοί του 2028, στο Λος Άντζελες, θα είναι ο τελευταίος του σταθµός. Θέλει να αποχωρήσει ήρεµος και γεµάτος. Να απολαύσει το ταξίδι ως το τέλος, να µοιραστεί όσα έζησε και κυρίως να στηρίξει όσους θα ακολουθήσουν. «Νιώθω πως η Λεµεσός –και κατ’ επέκταση η Κύπρος– µπορεί να εξελιχθεί σε σπουδαίο ιστιοπλοϊκό προορισµό, όλο το χρόνο. Όταν έρχονται παιδιά και µου λένε πως θέλουν να γίνουν σαν εµένα, αισθάνοµαι ότι αυτή είναι η µεγαλύτερή µου νίκη».
Το ξέρει, όπως το ξέρουν όλοι όσοι αγαπούν αυτή την πόλη και τη θάλασσά της: η ιστιοπλοΐα δεν σταµατά σε έναν άνθρωπο. Συνεχίζεται κάθε φορά που ένα παιδί σηκώνει το πανί, κοιτάζοντας τον ορίζοντα. Κάθε φορά που φυσάει: «Η θάλασσα, λένε, δεν ανήκει σε κανέναν. Ανήκει µόνο σ’ εκείνους που την αγαπούν. Στη Λεµεσό, υπάρχουν πολλοί που την αγαπούν και την ακολουθούν».