εκει που αναπνεει η ζωη

Κείμενο: Ελένη Ξένου / Φωτογραφίες: Sylvio Augusto Rusmigo

Ο Πύργος Τηλλυρίας δεν είναι απλώς μια εκδρομή· είναι επιστροφή στην αυθεντική Κύπρο. Εκεί όπου η φυσική ομορφιά και η απλοχεριά των ανθρώπων αρκούν για να νιώσεις πλήρης.

Η διαδρομή μαγευτική. Βουνό και θάλασσα, μυρωδιές πεύκων και βοτάνων, κελαηδήματα και παφλασμοί, καθαρός ουρανός και φως. Το βλέμμα δεν χορταίνει ομορφιά. Δεν χρειάζεσαι καν μουσική στο αυτοκίνητο. Ακούς τα πουλιά, αφήνεσαι στο ρυθμό τους και συνειδητοποιείς πως ο χρόνος εδώ κυλάει αργά και εναρμονισμένα με τη φύση. Ή –για να το θέσω αλλιώς– στον Πύργο Τηλλυρίας η ζωή δεν βιάζεται, διότι ξέρει να ρεμβάζει.

ΛΙΤΑ, ΑΠΕΡΙΤΤΑ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΙΩΝΟΒΙΑ

Οδηγώ στον ένα και μοναδικό δρόμο που σε βγάζει στο κέντρο του Κάτω Πύργου. Περνώ από το Γυμνάσιο, χτισμένο σχεδόν πάνω στο κύμα, το γήπεδό του πλάι στη θάλασσα, κάνω εικόνα τα παιδιά να παίζουν μπάλα με πρόσωπα βρεγμένα από το ιώδιο και διαπιστώνω πως αυτό το κομμάτι της Κύπρου, που ξέφυγε της λεγόμενης «προόδου», επιτελεί μια μυστική αποστολή: σου υπενθυμίζει πως ακόμα και με το ελάχιστο ο άνθρωπος μπορεί να νιώσει πλήρης.

Δεξιά και αριστερά, σπίτια λιτά με ανθισμένα γεράνια στις γλάστρες και με την πρόσοψή τους γυρισμένη στον ορίζοντα. Μια-δυο ψαροταβέρνες με τραπεζάκια κάτω από τις κληματαριές, ένα μικρό καταφύγιο για ψαροκάικα, δυο-τρία καφενεία, ένα κατάστημα με ρούχα, μερικά μπακάλικα, ένα παντοπωλείο με παραδοσιακά προϊόντα και στο μέσο του δρόμου –εκεί όπου βρίσκεται η πλατεία– το καμάρι της κοινότητας: ο υπεραιωνόβιος δρυς που μετρά 110 χρόνια ζωής, έχει ύψος 20 μέτρα και εκπέμπει στον αέρα προαιώνια μυστικά.

ΨΑΘΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ

Συναντώ τον κοινοτάρχη, κ. Κλεάνθους, για καφέ και πληροφορίες. «Έχει γίνει δημοφιλής προορισμός τον τελευταίο καιρό ο Πύργος», μου λέει και χαμογελά ικανοποιημένος που βλέπει νεαρόκοσμο να καταφθάνει στο χωριό και να συγχρονίζεται με τους νωχελικούς ρυθμούς του. Την «ευθύνη» γι’ αυτό φέρουν τα δύο εστιατόρια-beach bars που άνοιξαν τα τελευταία χρόνια στην παραλία Κρυονέρι, το Grapes by the Sea και η Κληματαριά. Και τα δύο αποπνέουν μια boho αισθητική με ξύλο και ψάθα, και υπόσχονται χαλαρό άραγμα στην παραλία, καφέδες, cocktails, φρέσκο ψάρι, wraps, μακαρονάδες, burgers και βουτιές στα κρυστάλλινα νερά, την ώρα που δύει ο ήλιος.

Δίπλα, βρίσκεται το Κοινοτικό Πάρκο, γεμάτο ευκαλύπτους και δέντρα μάνγκο, το οποίο συχνά-πυκνά χρησιμοποιείται για ελεύθερο κάμπινγκ και είναι τόσο ιδιαίτερο που έχει ινσταγκραμική αξία για τους νέους και νοσταλγική για τους μεγαλύτερους. Εκεί ρέει και ο ποταμός Φλέβας, που όταν βρέχει πολύ, κατευθύνεται σαν τρελός προς τη θάλασσα για να σμίξει μαζί της. «Τι είναι αυτό που κάνει τον Πύργο να ξεχωρίζει;», ρωτώ τον κ. Κλεάνθους, για να δω πού εντοπίζει ο ίδιος τη γοητεία του. «Η ησυχία. Η γαλήνη και η αγνή φιλοξενία των κατοίκων του», απαντά χωρίς να το πολυσκεφθεί, και δεν έχω παρά να συμφωνήσω.

ΜΑΓΕΙΡΕΥΤΑ ΚΑΙ ΚΑΡΒΟΥΝΑ

Επόμενη στάση, το Τylos Beach Hotel, το πρώτο ξενοδοχείο που χτίστηκε στην περιοχή. Εκεί με περιμένει η ιδιοκτήτριά του, η κυρία Κατίνα που φημίζεται για τα μαγειρευτά φαγητά της, τα οποία μπορείς να γευτείς στο εστιατόριό του. Έχει, μάλιστα, κερδίσει πολλά βραβεία για τα πιάτα της και η ίδια το αποδίδει στα φρέσκα τοπικά υλικά που χρησιμοποιεί. Καθόμαστε σε ένα τραπέζι με θέα τη θάλασσα και μου εξιστορεί πώς ξεκίνησαν μαζί με τον άντρα της από το μηδέν να φτιάχνουν τα πρώτα ενοικιαζόμενα δωμάτια που εμφανίστηκαν στον Κάτω Πύργο.

Όπως οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής, έτσι κι εκείνη είναι γεμάτη ιστορίες που η κάθε μια αποτελεί συναρπαστικό υλικό για διήγημα. Ο άντρας της πουλούσε κάρβουνα – η περιοχή της Τηλλυρίας ήταν ξακουστή κάποτε για την παραγωγή κάρβουνων, πλέον, όμως, έχουν μείνει μόνο ελάχιστοι παραδοσιακοί καρβουνιάρηδες. Δεν ήταν απλώς ένα επάγγελμα αλλά και μια τέχνη που κουβαλούσε τη γνώση της γης και της υπομονής, και απαιτούσε μεράκι και συνεχή παρουσία, αφού το ξύλο έπρεπε να καίγεται αργά για μέρες, σχεδόν τελετουργικά.

Η κ. Κατίνα μού λέει πως όταν ο άντρας της πούλησε τα κάρβουνά του, αγόρασαν αυτό το χωράφι στον Κάτω Πύργο –ήταν γύρω στο ’67– και έχτισαν τα πρώτα 10 δωμάτια το 1971. Τότε, σέρβιραν μόνο καφέδες, σταδιακά όμως, με επιμονή, σκληρή δουλειά και μεγάλη ζήτηση, επέκτειναν το ξενοδοχείο τους, μέχρι που έφτασε σήμερα να αριθμεί 70 ανακαινισμένα δωμάτια. Μια ολόκληρη διαδρομή σαν μυθιστόρημα, που αξίζει να σου τη διηγηθεί η ίδια με το δικό της ξεχωριστό αφηγηματικό ύφος.

ΤΥΡΙ ΣΑΝ ΒΟΤΣΑΛΟ

Απέναντι από το ξενοδοχείο, είναι ο δρόμος που σε οδηγεί στα Πηγαίνια, ένα μικρό χωριό, ψηλά στο βουνό, με θέα που κόβει την ανάσα. Η παράδοση λέει πως σ’ αυτό περπάτησε η Αγία Ελένη και ίσως σε αυτή την πίστη –ότι ο τόπος τους ευλογήθηκε– οφείλεται η ηρεμία και η γενναιοδωρία των κατοίκων. Φτάνω στο τέρμα του χωριού, σε ένα σπίτι που από την αυλή του μπορείς να ρεμβάσεις σε όλες τις γύρω βουνοκορφές και στο απέραντο γαλάζιο ουρανού και θάλασσας μαζί. Εκεί μένει η κ. Ελπίδα, που φτιάχνει το παραδοσιακό χαλίτζι –ένα είδος μαλακού, λευκού τυριού με τρύπες και υπόξινη γεύση–, το οποίο μοιάζει με βότσαλο (χαλίκι), εξ ου και το όνομα, και αποτελεί το ιδιαίτερο προϊόν της περιοχής. Μόνο στην επαρχία Τηλλυρίας το βρίσκεις και, μάλιστα, προς τιμήν του οργανώνεται τον Αύγουστο, στο κέντρο του Κάτω Πύργου, Φεστιβάλ Σύκου και Χαλιτζιού – φημισμένη και για τα δύο η περιοχή.

Η κ. Ελπίδα με υποδέχεται με σπιτική λεμονάδα και μου λέει πως από τα οκτώ της ήξερε να φτιάχνει χαλίτζια, παρακολουθώντας από τόσο μικρή τη μητέρα της και τη γιαγιά της. Δούλευε 40 χρόνια στα δημόσια έργα, γυναίκα σκληροτράχηλη, άνθρωπος δυνατός, από εκείνους που έπλασαν τον τόπο με τα χέρια τους. Το 2008, άνοιξε το δικό της τυροκομείο για να φτιάχνει χαλίτζια και τώρα έρχονται από όλο το νησί για να αγοράσουν. Κάθομαι στην κουζίνα της για ώρα, μου διηγείται μαζί με το σύζυγό της, τον κ. Αντρέα, ένα σωρό ιστορίες – από εκείνες που τις νιώθεις σαν τα βότανα του τόπου, μυρωδάτες και θεραπευτικές. Όπως είναι, άλλωστε, και ολόκληρη η περιοχή του Πύργου Τηλλυρίας: ιαματική για το νου και την ψυχή.