Το μεγαλειο της φυσης

Οι κρυµµένοι θησαυροί της κυπριακής γης συνθέτουν έναν ολόκληρο κόσµο γεµάτο εκπλήξεις. Δύο άνθρωποι που τους γνωρίζουν καλύτερα από τους άλλους, µας τους αποκαλύπτουν!  

Κείμενο: Βασιλική Αναστάση

Φωτογραφίες: Silvio Augusto Rusmigo

Στη σύγχρονη καθηµερινότητα παραβλέπουµε συχνά τις µικρές και πολύτιµες στιγµές που µας περιβάλλουν. Ακόµη και τις φορές που µας δίνεται η ευκαιρία µιας παύσης, δύσκολα αναγνωρίζουµε την απλότητα της παράδοσης και το µεγαλείο της φύσης. Κι όµως, υπάρχουν άνθρωποι που το κάνουν, όπως η Σάρα και ο Τάσος, που όχι µόνο έστρεψαν το βλέµµα τους σε έναν άλλο τρόπο ζωής αλλά τον έκαναν κτήµα τους. Τους συναντήσαµε στην πλατεία του γραφικού χωριού Πέρα Ορεινής, που βρίσκεται µόλις µισή ώρα έξω από τη Λευκωσία, στους πρόποδες του Δάσους Μαχαιρά και στις όχθες του Πεδιαίου – του µεγαλύτερου σε µήκος ποταµού στην Κύπρο.

Εδώ ζουν τα τελευταία χρόνια, συλλέγοντας µανιτάρια, µυρωδάτη κάππαρη, άγρια σπαράγγια και κάθε λογής φυτό, κι εδώ έστησαν τη δουλειά τους, το αγροτουριστικό κατάλυµα Aperanti Agrotourism, που στεγάζεται σε ένα αρχοντικό του 1915, συστήνοντας τα µυστικά ενός άλλου κόσµου: «Κατάγοµαι από την Ιταλία. Ως παιδί, κάθε φορά που πηγαίναµε µε την οικογένειά µου εκδροµές στις εξοχές και τα βουνά, µας θυµάµαι να µαζεύουµε φυτά και καρπούς», αναπολεί η Σάρα, καθώς κατηφορίζουµε από την πλατεία του χωριού προς την κοίτη του Πεδιαίου. «Κι εµένα ο παππούς µου ήταν βοσκός εδώ και πέρασα αρκετό χρόνο µαζί του ως παιδί, µαθαίνοντας και δουλεύοντας τη γη», προσθέτει ο Τάσος. Τα πετροχελίδονα πετούν από πάνω µας και οι ανθοί ευωδιάζουν, ως ένδειξη ότι είναι η κατάλληλη στιγµή για αναζήτηση άγριων εδώδιµων φυτών, προτού ο έντονος ήλιος του καλοκαιριού τα καταστρέψει. «Ορίστε το σινάπι», µας λέει η Σάρα, υποδεικνύοντας το πρώτο από τα πολλά φυτά της συλλογής µας. Από τους σπόρους του σιναπιού φτιάχνεται παραδοσιακά η µουστάρδα, ωστόσο η ίδια µαζεύει και τα νεαρά, τρυφερά φύλλα του, αποκαλύπτοντάς µας πως τα τηγανίζει όπως το σπανάκι, για να τα προσθέσει στη συνέχεια σε σούπες ή οµελέτες.

Συνεχίζουµε την περιπλάνησή µας, συλλέγοντας µέρη από αρκετά άγρια φυτά, κάποια από τα οποία είναι πιο γνωστά και έχουν απεριόριστες χρήσεις στην κουζίνα, όπως τα τρυφερά φύλλα της µολόχας, το άγριο θυµάρι που δίνει γεύση σε κάθε φαγητό µε το έντονο άρωµά του, τα φύλλα του άγριου µάραθου που χρησιµοποιούνται ως καρύκευµα σε διάφορες συνταγές και τα άνθη του χαµοµηλιού που, όταν αποξηραθούν, µας χαρίζουν ένα χαλαρωτικό αφέψηµα. Η συνέχεια είναι γεµάτη από φρέσκα σκόρδα που µοσχοβολούν και πολλά, µα πολλά, πράσα στην άγρια µορφή τους, που χαρίζουν µοναδική νοστιµιά. Σταµατάµε µπροστά από τα άνθη µιας καλέντουλας, µε τη Σάρα να µας εξηγεί ότι «σήµερα, χρησιµοποιούνται συχνά στις κρέµες για την αντιµετώπιση δερµατικών ενοχλήσεων. Κατά το παρελθόν, οι άνθρωποι στην Κύπρο µάζευαν άγρια ​​φυτά για ιατρικούς σκοπούς, µια πρακτική που έχει πια χαθεί». Σκέφτοµαι ότι κάποια από τα φυτά που συναντάµε στο σύντοµο δρόµο µας, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα τα έχουν συναντήσει σε µια ολόκληρη ζωή. Όπως το λιθόσπαστο, το λουλούδι του οποίου έχει ακριβώς τη γεύση του µανιταριού champignon, τα τρυφερά φύλλα του σόγχου, που µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε διάφορες συνταγές, το αγριοραδίκι ή ταραξάκου, τα άνθη του οποίου γίνονται τουρσί και το βολβό του αγριοϋάκινθου που τρώγεται βραστός.

Καθώς περπατάµε κατά µήκος της όχθης του Πεδιαίου, ο Τάσος και η Σάρα µάς απαριθµούν τις ευεργετικές ιδιότητες των φυτών που µαζεύουµε. Πολλά από αυτά περιέχουν µέταλλα και βιταµίνες, ενώ άλλα φηµίζονται για τη θεραπευτική τους δύναµη. «Η φύση µάς προσφέρει απλόχερα τα πάντα και για κάθε περίσταση. Ωστόσο, όποιος καταναλώνει άγρια φυτά, πρέπει να είναι προσεκτικός, καθώς δεν είναι όλα κατάλληλα για όλους, ιδίως στην περίπτωση που κάποιος υποφέρει από κάποια πάθηση. Γι’ αυτό πρέπει πάντα, πριν από τη χρήση ή την κατανάλωσή τους, να συµβουλευόµαστε τα κατάλληλα βιβλία και τους ειδικούς», επισηµαίνει ο Τάσος.

Ξεκινά να σουρουπώνει και παίρνουµε το δρόµο της επιστροφής για το χωριό, κουβαλώντας δύο ψάθινα καλάθια, γεµάτα µε τη σοδειά µας. Όπως τονίζει η Σάρα, «είναι σηµαντικό να είµαστε βέβαιοι ότι δεν υπερεκµεταλλευόµαστε τα δώρα της φύσης. Ένας κανόνας που ακολουθούµε πάντα είναι ότι για κάθε ένα από τα φυτά που συλλέγουµε, αφήνουµε πίσω µας επτά! Κι αν κάτι είναι σπάνιο στην περιοχή µας, τότε δεν το συλλέγουµε καν». Φτάνουµε στο αγροτουριστικό κατάλυµά τους, απλώνουµε τη σοδειά µας στη γεµάτη αρώµατα και γεύσεις τραπεζαρία κι όλοι µαζί ετοιµάζουµε ένα αξέχαστο δείπνο. Για ορεκτικό ένα πιάτο µε χαλλούµι που έφτιαξαν οι ίδιοι, συνοδευόµενο από ντοµάτες και άνθη αγριοραδικιού τουρσί, καθώς και µια αλοιφή από το τοπικό τυρί αναρή και ελαιόλαδο –επίσης δικής τους παραγωγής–, την οποία αναµιγνύουµε µε τα διάφορα φύλλα που µαζέψαµε. Το τραπέζι µας στολίζει µια πλούσια πράσινη σαλάτα, διακοσµηµένη µε εδώδιµα άνθη, όπως αυτά της άγριας λεβάντας, του ασφόδελου και της καλέντουλας. Σειρά έχει τώρα µια οµελέτα από χωριάτικα αβγά και φύλλα από µολόχα, λιθόσπαστο και µάραθο και για κυρίως πιάτο µια ζεστή σούπα από πατάτες, µαγειρεµένη µε φύλλα από άγριο σκόρδο, σόγχο και θυµάρι. «Θέλουµε να προσφέρουµε σε κάθε επισκέπτη µας ξεχωριστά µια µοναδική εµπειρία. Γι’ αυτό και, πέρα από τα πιάτα µε πρώτες ύλες από τη δική µας βιολογική παραγωγή και όσα µας προσφέρει η φύση γύρω µας, έχουµε φροντίσει να απολαµβάνουν και µία σειρά δραστηριοτήτων όπως παραγωγή χαλλουµιού και ελαιολάδου και µαθήµατα µαγειρικής», λέει ο Τάσος.

Καθισµένη στο κέντρο της ολάνθιστης αυλής τους, αναλογίζοµαι πόσο σηµαντικό είναι να µπορείς να συνδυάζεις την πολιτιστική κληρονοµιά µε τη φύση και την κουζίνα του τόπου σου. Και πόσο πολύτιµο να τα συστήνεις σε όσους δεν µπορούν, δεν προλαβαίνουν ή δεν σκέφτηκαν ποτέ να τα κοιτάξουν.