Τα χωριά της ορεινής Λάρνακας δεν ξεχωρίζουν µόνο για τη φυσική οµορφιά και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους αλλά κι επειδή κάθε γωνιά τους στάζει... µέλι.
Κείμενο: Ελένη Ξένου
Φωτογραφίες: Silvio Augusto Rusmigo
Η µέρα ξηµερώνει κι ο πρωινός, δροσερός αέρας φέρνει µαζί του την υπόσχεση µιας ξεχωριστής περιπέτειας. Στον ορίζοντα, τα γραφικά χωριά της Λάρνακας µε την πλούσια παράδοση στη µελισσοκοµία περιµένουν να τα ανακαλύψουµε. Ησυχία, γαλήνη και µια διάχυτη αίσθηση ζεστασιάς µας περιβάλλουν, καθώς σκεφτόµαστε όσα όµορφα µας περιµένουν. Ο Silvio, πάντα ενθουσιώδης, επιµένει να ξεκινήσουµε νωρίς, κι αυτή τη φορά δεν έχω καµία αντίρρηση. Είµαι σίγουρη πως η εκδροµή µας στα τέσσερα από τα συνολικά εννέα «Χωριά του Μελιού» θα είναι η πιο «γλυκιά» που έχω ζήσει µέχρι σήµερα…

Βαβατσινιά
Το ρολόι δείχνει 07:30 το πρωί και βρισκόµαστε ήδη στο µονοπάτι της µέλισσας στη Βαβατσινιά. Το τοπίο µαγευτικό, απόλυτη ηρεµία και καθαρός αέρας βουνού σε µια διαδροµή θεραπευτική. Δεν είναι τυχαίο που το µονοπάτι ονοµάζεται «Βουητό των Μελισσών» – αυτός ήταν ο σκοπός της δηµιουργίας του: καθώς περπατάς ανάµεσα σε φυτά φιλικά προς τις µέλισσες, παραδίνεσαι στον απαλό ήχο του βουητού τους, που έχει αποδειχθεί επιστηµονικά ότι καταπολεµά το στρες.
Απολαµβάνοντας την πανοραµική θέα, ξεπροβάλλει στο βάθος η γραφική Βαβατσινιά και συνειδητοποιώ ότι το µονοπάτι περνάει µέσα από το χωριό. Καθώς προχωράµε, προσέχω µια ξύλινη κατασκευή που µοιάζει µε γλυπτό. Διαβάζω πως είναι ένα «ξενοδοχείο» για µοναχικές µέλισσες. Έκπληκτη, µαθαίνω ότι οι συγκεκριµένες δεν παράγουν µέλι, αλλά είναι εξαιρετικά σηµαντικές ως επικονιαστές. Τέτοιου είδους «ξενοδοχεία» είναι ένας θαυµάσιος τρόπος για να τις προσελκύσεις. Συνεχίζουµε τη διαδροµή µας ανάµεσα σε αρωµατικά φυτά και αγριολούλουδα, περνώντας από διακοσµητικές κυψέλες, µέχρι που φτάνουµε σε ένα σηµείο µε ξύλινες ξαπλώστρες κάτω από πανύψηλους πεύκους. Είναι το απόλυτο µέρος για να χαλαρώσεις. Επίσης, ιδανικό για γιόγκα, αφού µαθαίνω ότι πολλοί είναι εκείνοι που το έχουν ήδη ανακαλύψει για τη θεραπευτική του ενέργεια. Για όσους ενδιαφέρονται, η διαδροµή είναι µήκους 2,5 χιλιοµέτρων και έχει βαθµό δυσκολίας 2, κάτι που την καθιστά κατάλληλη για όλους.
Μελίνη
Με δυσκολία αφήνουµε πίσω µας την καταπραϋντική ηρεµία του µονοπατιού, αλλά είναι ώρα να προχωρήσουµε προς το χωριό Μελίνη και το µελισσοκοµείο «Όρος Μαχαιρά». Εκεί, µας περιµένει η Μαρία, σύζυγος ενός εκ των ιδιοκτητών, για να µας ξεναγήσει στο χώρο. Η οικογένεια ασχολείται µε τη µελισσοκοµία από το 1983 και σήµερα η επιχείρησή τους είναι από τις µεγαλύτερες στο νησί στην παραγωγή µελιού. Λειτουργεί µόλις τέσσερα χρόνια και είναι ανοιχτό για επισκέψεις και ξεναγήσεις, όπως αυτή που θα µας προσφέρει τώρα η Μαρία, ξεκινώντας µε µια γευσιγνωσία. Μας δίνει τρία ξύλινα κουταλάκια µε µέλι –ανθέων, θυµαριού και άβραστο– και µας ζητά να µαντέψουµε ποιο είναι ποιο. Η απόλαυση, όµως, της γεύσης και των τριών ποικιλιών υπερνικά την ανάγκη για σωστές απαντήσεις. Αφού εξετάζουµε τα διάφορα είδη µελιού και τα υπόλοιπα προϊόντα των µελισσών, µας εξηγεί τη διαδικασία εξαγωγής και παραγωγής του, αλλά και πώς εµφιαλώνεται. Μάλιστα, µας δίνεται η ευκαιρία να εµφιαλώσουµε το δικό µας µέλι – µια εµπειρία πραγµατικά ξεχωριστή.
Στη συνέχεια, µπαίνουµε σε µία αίθουσα, όπου οι τοίχοι είναι διακοσµηµένοι µε πληροφορίες για τις µέλισσες και την παραγωγή τους, τις οποίες διαβάζω µε τον ενθουσιασµό µικρού παιδιού. Μαθαίνω πως µια κυψέλη µπορεί να παράγει από 30 έως 100 κιλά ετησίως και ότι για να παραχθεί ένα κιλό µια αποικία µελισσών χρειάζεται να συλλέξει νέκταρ από περίπου δύο εκατοµµύρια λουλούδια. Η Μαρία διακόπτει τη «µελέτη» µου, για να µας οδηγήσει στο µικρό ξύλινο σπιτάκι όπου λαµβάνει χώρα η µελισσοθεραπεία. Πρόκειται για µια αρχαία θεραπευτική πρακτική που ανακαλύφθηκε από τους Αιγύπτιους και χρησιµοποιεί προϊόντα της κυψέλης για τη θεραπεία παθήσεων όπως λοιµώξεις του αναπνευστικού, ενώ βοηθά, επίσης, στο στρες και την κατάθλιψη. Γεµάτοι από τη γλυκιά γεύση και τη γνώση, ετοιµαζόµαστε να φύγουµε. Η Μαρία επιµένει να µας κεράσει ένα σφηνάκι υδρόµελο για το δρόµο, εξηγώντας µας και την ενδιαφέρουσα ιστορία του: σε αυτό οφείλει την ύπαρξή του ο «µήνας του µέλιτος», καθώς τα νεόνυµφα ζευγάρια έπρεπε να το πίνουν για ένα µήνα µετά το γάµο τους, για να τους φέρει τύχη και γονιµότητα.
Βάβλα
Πανέτοιµοι να γίνουµε –έστω και για λίγο– µελισσοκόµοι, αναχωρούµε για τη γραφική Βάβλα και το Κέντρο Μέλισσας & Φύσης «Ecophysis» του Κώστα και της Γεωργίας. Το νεαρό ζευγάρι δεν ασχολείται µόνο µε την παραγωγή µελιού, αλλά διοργανώνει και µια πληθώρα δραστηριοτήτων όπως εργαστήρια, µελένια πρωινά και µελισσοεξορµήσεις, προσφέροντας τη µοναδική εµπειρία να ζήσεις ως µελισσοκόµος για µια µέρα. Ο Κώστας µάς διηγείται πως η αγάπη του για τις µέλισσες ξεκίνησε από µικρή ηλικία, όταν βοηθούσε το νονό του, γνωστό µελισσοκόµο της δεκαετίας του ‘90. Έτσι, έµαθε ανεκτίµητες πρακτικές για τη µελισσοκοµία. Η Γεωργία, βιολόγος µε ειδίκευση στην Οικολογία, µοιραζόταν τις ίδιες ευαισθησίες για την προστασία της φύσης. Μαζί, το 2014, αποφάσισαν να δηµιουργήσουν αυτό το επισκέψιµο αγρόκτηµα, συνδυάζοντας εκπαιδευτικές δραστηριότητες και βιωµατικά εργαστήρια που αφορούν τις µέλισσες.
Πριν φορέσουµε τις προστατευτικές στολές και κατευθυνθούµε στις κυψέλες, ο Κώστας µάς προσφέρει καφέ και µας προτείνει να συµµετάσχουµε σε ένα από τα υπαίθρια πικνίκ που διοργανώνουν, µε τοπικά προϊόντα, όπως µέλι µε αιγοπρόβεια αναρή, βότανα δικής τους παραγωγής και άλλα νόστιµα εδέσµατα που µας ανοίγουν την όρεξη. Του υποσχόµαστε να επιστρέψουµε για το πικνίκ και, αµέσως µετά, ντυνόµαστε µελισσοκόµοι και ξεκινάµε για τις κυψέλες. Η εµπειρία που ακολουθεί είναι συναρπαστική. Για πρώτη φορά βλέπουµε από κοντά τι συµβαίνει στο εσωτερικό µιας κυψέλης: αναγνωρίζουµε τη βασίλισσα, παρατηρούµε τους κηφήνες και τις εργάτριες που δουλεύουν ακούραστα, αποθηκεύοντας µέλι και γύρη. Η σοφία και η οργάνωση της κυψέλης µάς αφήνει κατάπληκτους. «Είµαι εντυπωσιασµένη!», λέω στον Κώστα, ο οποίος, έχοντας ακούσει παρόµοιες αντιδράσεις πολλές φορές, χαµογελά ικανοποιηµένος.
Κάτω Δρυς
Μια οµάδα Γάλλων τουριστών περιφέρεται στην αυλή της κυρίας Έλλης Κορνιώτου, δοκιµάζοντας το µέλι της και πίνοντας φρέσκια λεµονάδα, µετά την ξενάγησή τους στο Μουσείο Μέλισσας και Κεντήµατος, το οποίο στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό, αναπαλαιωµένο σπίτι στον πανέµορφο Κάτω Δρυ. Νωρίτερα, διασχίσαµε το µελισσόκηπο «Melifera», που βρίσκεται ακριβώς απ’ έξω και φιλοξενεί πάνω από πενήντα διαφορετικά φυτά, ιδανικά για να προσελκύουν µέλισσες.
Αυτό το µουσείο το έχει φτιάξει η ίδια και ο σύζυγός της και στεγάζεται στο παλιό σπίτι του προπάππου της. Εκτός από την πλούσια πληροφόρηση για τις µέλισσες και τα προϊόντα της κυψέλης, ξεχωρίζει και για τη σπουδαία συλλογή µε τα οικογενειακά λευκαρίτικα κεντήµατα. Αυτό που το κάνει πραγµατικά µοναδικό, όµως, είναι η ζεστή, σπιτική ατµόσφαιρα. Η οικοδέσποινα προσφέρει στους επισκέπτες τα γλυκά της και τους αφηγείται ιστορίες από την οικογενειακή της παράδοση. Κάνουµε τη βόλτα µας στο χώρο, εξερευνώντας τα εκθέµατα που αφορούν τις µέλισσες, και, στη συνέχεια, επιστρέφουµε στην αυλή για να δοκιµάσουµε εξαιρετική ζιβανία. Καθώς απολαµβάνουµε τη φιλοξενία της κυρίας Έλλης, ο χρόνος περνά χωρίς να το καταλάβουµε. Αφήνοντας πίσω µας τα «Χωριά του Μελιού», ανυποµονούµε να επανέλθουµε σύντοµα, για να ανακαλύψουµε ακόµη περισσότερα από όσα κρύβουν µέσα τους για την ουσία της παράδοσης και τη γλύκα της φύσης.