η χρυση εποχη του κυπριακου τουρισμου

Text: Charalambos Nikolopoulos

Σε µια εποχή προκλήσεων και έντονου ανταγωνισµού, η Κύπρος αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήµατα τησ και ενισχύει σταθερά τη θέση της στον παγκόσµιο τουριστικό χάρτη.

Ο τουρισµος στην Κύπρο διανύει µία από τις καλύτερες περιόδους στην ιστορία του, µε τη διετία 2023-2024 να έχει καταγράψει εντυπωσιακές επιδόσεις. Το φετινό έτος, µάλιστα, αναµένεται να αναδειχθεί σε «χρυσή» χρονιά – τόσο σε αριθµό αφίξεων όσο και σε επίπεδο εσόδων. Κι όλα αυτά, µέσα σε ένα περιβάλλον διεθνών αναταραχών, αλλά και εντεινόµενου ανταγωνισµού µε άλλους δηµοφιλείς προορισµούς της Μεσογείου.

Η ανάκαµψη του κλάδου είναι εντυπωσιακή. Από τις 3,2 εκατοµµύρια αφίξεις του 2022, το νούµερο ανέβηκε στα 3,8 εκατοµµύρια το 2023 και πλησίασε τα 4 εκατοµµύρια το 2024 – µια αύξηση άνω του 25% µέσα σε δύο χρόνια. Ακόµη πιο θεαµατικά είναι τα έσοδα: από τα 2,2 δισ. ευρώ των ετών 2017-2019, ξεπέρασαν τα 3 δισ. το 2023 και έφτασαν τα 3,2 δισ. το 2024. Πρόκειται για ρεκόρ, που αντιστοιχεί στο 13% του ΑΕΠ της χώρας. Αν το 2025 επιβεβαιώσει τις προβλέψεις και οι αφίξεις ξεπεράσουν τα 4 εκατοµµύρια, θα σηµειωθεί διπλό ιστορικό ρεκόρ!

Οι αιτίες της ανόδου

Η αξιοσηµείωτη πρόοδος, αλλά και η ανθεκτικότητα της τουριστικής εµπειρίας που προσφέρει η Κύπρος, οφείλονται σε πολλούς λόγους. Η γεωγραφική θέση του νησιού  –ανάµεσα σε Ανατολή και Δύση–, οι φυσικές οµορφιές του, η ειδυλλιακή ακτογραµµή, το δροσερό Τρόοδος µε τα γραφικά χωριά, το ήπιο κλίµα από την άνοιξη ως το φθινόπωρο, η φιλοξενία των κατοίκων, η πλούσια γαστρονοµία, τα τοπικά προϊόντα και τα κρασιά του αποτελούν διαχρονικά ατού και συγκριτικά πλεονεκτήµατα.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν θα αρκούσαν χωρίς τη στήριξη του κράτους και ενός δυναµικού, καινοτόµου επιχειρηµατικού τοµέα, ο οποίος εξελίσσεται συνεχώς. Οι επενδύσεις σε νέους τερµατικούς σταθµούς στα Αεροδρόµια Λάρνακας και Πάφου, η διεύρυνση του αεροπορικού δικτύου, η αναβάθµιση και επέκταση ξενοδοχειακών µονάδων και πολυτελών resorts, αλλά και ο εµπλουτισµός των εµπειριών –από τη διασκέδαση (νέα καζίνο, εστιατόρια υψηλής γαστρονοµίας, γήπεδα γκολφ) µέχρι την ψυχαγωγία και τον πολιτισµό (φεστιβάλ, ανάδειξη µνηµείων) – έχουν συµβάλει καταλυτικά στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος.

Προσθέτοντας σε όλα αυτά το γεγονός ότι το νησί έχει εξελιχθεί σε ελκυστικό κόµβο για νεοφυείς επιχειρήσεις, ψηφιακούς νοµάδες και σύγχρονους επιχειρηµατίες –ενώ, παράλληλα, ξεχωρίζει για τις δίκαιες τιµές και τη σωστή αναλογία ποιότητας-κόστους σε φιλοξενία και εστίαση– είναι προφανές γιατί ολοένα και περισσότεροι το επιλέγουν ως προορισµό.

Αντοχή στο χρόνο και στις κρίσεις

Ασφαλώς, τα επιτεύγµατα του κυπριακού τουρισµού δεν ήρθαν χωρίς δυσκολίες, ούτε το µέλλον προδιαγράφεται εντελώς ανέφελο. Η κλιµατική αλλαγή αποτελεί µια σοβαρή πρόκληση για το νησί, καθώς επιστηµονικές εκτιµήσεις προβλέπουν άνοδο της θερµοκρασίας έως και 4°C µέχρι το τέλος του 21ου αιώνα, µε κορύφωση γύρω στο 2070. Από την άλλη πλευρά, κατά τους χειµερινούς µήνες η επίδραση της κλιµατικής αλλαγής ενδέχεται να είναι θετική, ενώ η άνοιξη –ιδίως µετά τα µέσα Απριλίου– θα µοιάζει περισσότερο µε πρώιµο καλοκαίρι.

Σε κάθε περίπτωση, η Κύπρος αποδεικνύει σταθερά την προσαρµοστικότητα και την ευελιξία της απέναντι στις προκλήσεις – χαρακτηριστικά που φαίνεται να είναι εγγεγραµµένα στο DNA της. Έτσι ξεπέρασε την οικονοµική κρίση του 2013 και έτσι αντιµετώπισε και την απώλεια χιλιάδων τουριστών από τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια, µετά το ξέσπασµα του πολέµου στην Ουκρανία.

Παρότι το ρωσικό µερίδιο στις αφίξεις έχει αποδυ­ναµωθεί, οι εκτιµήσεις κάνουν λόγο για περίπου 100.000 επισκέπτες ετησίως από τη Ρωσία. Σήµερα, οι βασικές αγορές του κυπριακού τουρισµού είναι το Ηνωµένο Βασίλειο –από όπου προέρχεται περίπου το ένα τρίτο των ταξιδιωτών– καθώς και η Γερµανία, η Ελλάδα, η Ρουµανία, η Γαλλία, η Νορβηγία, η Σαουδική Αραβία και, φυσικά, το Ισραήλ, που πλέον µε 10% των συνολικών αφίξεων αποτελεί τη δεύτερη σηµαντικότερη αγορά. Η πολύ κοντινή απόσταση (σχεδόν µία ώρα πτήση), οι διαχρονικά καλές σχέσεις µεταξύ των δύο λαών και η ανάπτυξη επιχειρηµατικών συνεργειών στον τοµέα της φιλοξενίας εξηγούν τη σταθερά αυξηµένη ροή από τη γειτονική χώρα.

Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας

Οι συνεχείς θετικές εξελίξεις δίνουν τη δυνατότητα σε όλους τους εµπλεκοµένους να οραµατίζονται ακόµη καλύτερες µέρες και να στοχεύουν ακόµη ψηλότερα. Για να το πετύχουν, η κυβέρνηση, οι αρµόδιοι φορείς και οι επιχειρήσεις εστιάζουν κατ’ αρχάς στην επέκταση της τουριστικής περιόδου, πέρα από την παραδοσιακή καλοκαιρινή αιχµή. Ο χειµερινός τουρισµός, ο αγροτουρισµός, ο οικοτουρισµός, ο αθλητικός και ο θρησκευτικός τουρισµός διαθέτουν τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης. Παράλληλα, υπάρχει στρατηγική στόχευση σε νέες αγορές, µε σκοπό τη µείωση της εξάρτησης από την ευρωπαϊκή αγορά. Η Ινδία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα προβάλλουν ως ιδιαίτερα ελπιδοφόρες προοπτικές. Την ίδια στιγµή, η φιλοσοφία της βιωσιµότητας αρχίζει να επηρεάζει όλο και πιο έντονα το τουριστικό προφίλ της Κύπρου. Καταλύµατα και επιχειρήσεις που είναι φιλικά προς το περιβάλλον και µειώνουν το ανθρακικό αποτύπωµά τους, κερδίζουν την προτίµηση των ευαισθητοποιηµένων ταξιδιωτών της εποχής µας. Πρόκειται για µια πρόκληση που αφορά το µέλλον του τουρισµού γενικότερα – όχι µόνο στην Κύπρο.

Οι ιθύνοντες του κυπριακού τουρισµού δεν παρα­σύρονται απλώς από τις εξελίξεις· έχουν χαράξει τη δική τους στρατηγική πορεία. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα αναπτυξιακό πλάνο που στοχεύει στην αναβάθµιση των υπηρεσιών, στην ισορροπία µεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής/κοινωνικής ευθύνης, αλλά και στη διατήρηση των αξιών του τόπου και των ανθρώπων του. Σύµφωνα µε την Εθνική Στρατηγική Τουρισµού 2030, το όραµα είναι µια ανάπτυξη βιώσιµη και ηθική, που θα ενισχύει ταυτόχρονα την οικονοµία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Τελικός στόχος είναι οι µελλοντικοί επισκέπτες –αλλά και οι κάτοικοι– να απολαµβάνουν το νησί µέσα από αυθεντικές, ποιοτικές και αξέχαστες εµπειρίες.